Informatie na uitvaart

Na de uitvaart
Een sterfgeval veroorzaakt vaak verdriet, soms zelfs ontreddering. Tevens is er een hele papierwinkel om af te wikkelen. Voor de eventuele partner en kinderen moet de financiële situatie duidelijk worden. Het zijn niet alleen de zakelijke kwesties die aandacht vragen. Vaak worden nabestaanden ook met heftige gevoelens geconfronteerd. Ze kunnen op lichamelijk, sociaal en emotioneel gebied danig van slag raken; soms heftiger of anders dan verwacht. Lees over het fenomeen rouw, herkenning kan steun en begrip geven.

Administratieve afwikkeling
Er zijn een aantal zaken die meteen om afhandeling vragen.

* Men moet bijvoorbeeld nagaan of er een testament of codicil is. Mogelijk zijn er uitvaartwensen in vastgelegd of is er iemand aangewezen voor de afwikkeling, de executeur testamentair.
* Tevens gaat u na of er een uitvaartverzekering is (soms wijst de verzekering een uitvaartondernemer aan).
* Zijn er elders uitvaartwensen vastgelegd?
* Een Verklaring van Erfrecht krijgt u via de notaris, hiermee kunt u bank- en girozaken afwikkelen.
* De bank/postbank moet op de hoogte gesteld worden van het overlijden; soms wordt de rekening geblokkeerd.
* Licht werkgever of uitkerende instantie in. U kunt een rouwkaart sturen met het registratienummer van de overledene. Neem zo nodig contact op met de instelling over hun werkwijze. Soms kunt u een overlijdensuitkering aanvragen.
* U licht de betreffende pensioenfondsen in.
* Zijn er lopende schulden en verplichtingen? U kunt de erfenis weigeren, raadpleeg de griffie van de Arrondissementsrechtbank.

Zaken die minder haast hebben
Er zijn ook zaken die geregeld moeten worden die minder haast hebben.

* Is er extra ondersteuning nodig in de vorm van een aanvullende sociale uitkering?
* Denk aan het regelen van zaken op gebied van het huis en zaken rondom kinderen en huishouding.
* U zult een inventarisatie moeten maken van automatische afschrijvingen, creditcards en betaalcheques en deze eventueel moeten opzeggen.
* Wat waren de banksaldi bij overlijden?
* Tot slot gaat u na met welke instanties en organisaties de overledene contact had om hen te informeren over het overlijden: ziekenfonds, abonnementen, lidmaatschappen, enz. U kunt daartoe het bank- of giroboekje en de agenda van de overledene doorlopen.
* De boedel moet misschien geïnventariseerd of getaxeerd worden en verzekeringen geïnd of beëindigd. Mogelijk is er een bankkluis. Zijn er effecten of onroerende goederen? De boedel moet worden verdeeld, soms het huis ontruimd.

Naast alle geregel zult u emoties ervaren: zie rouw. Zoek zo nodig hulp.

Nagaan testament of codicil
In een testament of codicil kunnen wensen ten aanzien van uitvaart en afwikkeling zijn vastgelegd. Via het Centraal Testamentenregister kunt u opvragen of er een testament is. Ook kunt u naar een willekeurige notaris stappen, voor een in depot gegeven codicil naar de Inspectie der Registratie en Successie. Meestal ligt het codicil bij de waardepapieren of in een kluisje; direct betrokkenen weten dat vaak.

Uitvaartverzekering
Een sommenverzekering (ook wel kapitaalverzekering genoemd) keert na overlijden geld uit. U kunt de polis verzilveren door de betreffende maatschappij het origineel te sturen, houdt u zelf een kopie. Sluit een kopie van de akte van overlijden bij en het bank- of gironummer, en vermeldt op wiens naam de rekening staat. Er wordt uitbetaald aan de rechthebbende op de polis. Als de rechthebbende zelf al is overleden, of de polis wordt door een ander ingestuurd, dan worden de richtlijnen gevolgd die in de polisvoorwaarden omschreven zijn.
Een naturaverzekering verzorgt en betaalt de uitvaart. U meldt het overlijden meteen bij de verzekering. Als de verzekeraar namelijk met XFX002eigenXFX002 ondernemers werkt, kunnen er meerkosten voor de nabestaanden ontstaan, indien men zelf een uitvaartondernemer inschakelt. Een naturaverzekering bespaart veel geregel.

Lees ook het artikel XFX002Wat gaat het me kosten en hoe financier ik de uitvaart?XFX002.

Verklaring van Erfrecht
Om de erfenis af te kunnen wikkelen en rekeningen te deblokkeren, heeft u een Verklaring van Erfrecht nodig. Deze krijgt u van de notaris. Hij gaat na wie er bij testament of bij de wet erfgenaam zijn. De notaris heeft nodig: een bewijs van overlijden, het eventuele trouwboekje of samenlevingscontract, een lijst met namen en adressen van de erfgenamen en uw legitimatie.

Sinds 1 oktober 1999 gelden geen vaste tarieven meer voor diensten van notarissen. Wel is voor sommige diensten door de overheid een maximumtarief vastgesteld. Indien u niet minderdraagkrachtig bent en geen (gezamenlijk) eigen vermogen heeft van meer dan EUR 226.980,- geldt voor testamenten huwelijksvoorwaarden, partnerschapsvoorwaarden en samenlevingscontracten een ander maximumhonorarium. Op grond van de Notariswet mag de notaris niet meer dan EUR 1433,50 voor de daaraan verbonden gebruikelijke werkzaamheden in rekening brengen. Bent u minder draagkrachtig in de zin van de Wet op de rechtsbijstand of is het saldo van de nalatenschap minder dan EUR 6.370,- , dan kan een verzoek gedaan worden het honorarium van de notaris te maximeren tot EUR 358,37 (incl. BTW). De maximering betreft uitsluitend het notarieel honorarium. De overige aan de akte verbonden kosten dient u altijd volledig te voldoen. Dat betreft onder andere de kosten van bij diverse bevolkingsregisters voor het opvragen van informatie over overledene en erfgenamen. Voor meer informatie, zie http://www.notaris.nl.

Bank- en girozaken
Bank en giro worden schriftelijk op de hoogte gesteld van het overlijden. Zij sturen u vervolgens de nodige papieren toe. Lopende machtigingen vervallen, na melding van het overlijden wordt de rekening op één naam door de Postbank geblokkeerd om misbruik te voorkomen. Betalingen die betrekking hebben op de afwikkeling van de huishouding van de overledene en de uitvaartkosten gaan meestal door, zelfs als de rekening geblokkeerd is. Overleg zo nodig met bank of giro.

Een en/of-rekening, een rekening op twee namen, wordt door de Postbank niet geblokkeerd. Alleen bij onenigheid gaat de Postbank hiertoe over. Als er meer dan 5000,- euro op de en/of-rekening staat, wordt er wel een Verklaring van Erfrecht gevraagd. Erfgenamen kunnen eventueel blokkade eisen en van het saldo bijvoorbeeld (uitvaart)kosten betalen.

Pensioenen
Als er pensioen-aanspraken zijn, neemt u contact op met pensioenfonds of werkgever, denk ook aan XFX002oudeXFX002 pensioenen. Men gaat na of u recht op een uitkering heeft. Soms heeft ook de ex-partner aanspraak. Neem contact op met de Verzekeringskamer; Voor ambtenaren met het ABP.

Algemene Nabestaandenwet (ANW)
De ANW is een uitkering voor nabestaanden (achterblijvende (huwelijks)partner, halfwezen en wezen). Deze uitkering is inkomensafhankelijk. De nabestaande is jonger dan 65 en heeft een kind van jonger dan 18 dat tot de eigen huishouding behoort, óf is ten minste 45% arbeidsongeschikt, óf is geboren vóór 1950. Ook hebben recht op uitkering: gehuwden die geboren zijn op of na 1 januari 1950 en voor 1 juli 1956, mits gehuwd met de overledene.
De ANW is gebaseerd op 70% van het netto minimumloon en is inkomensafhankelijk. Het gaat dan met name om inkomsten uit (vroegere) arbeid. 50% van het minimum bruto-minimumloon plus 1/3 van de rest is vrijgesteld. Bij een bruto-maandinkomen dat hoger is dan 1766,- euro is de uitkering nihil. Voor nadere informatie, ook over wezen en half-wezen en voor aanvraag van de uitkering, wendt u zich tot de Sociale Verzekeringsbank.

De AOW-uitkering
U bent 65 jaar of ouder: u ontvangt na overlijden van uw (huwelijks)partner een alleenstaanden-AOW. Tevens heeft u recht op de overlijdensuitkering, raadpleeg de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
U woonde met de overledene samen en bent zelf nog geen 65 jaar: na overlijden vervalt de eventuele toeslag die uw partner ontving. U vraagt de ANW en de overlijdensuitkering aan bij de SVB.

Overlijdensuitkering
Bent u nabestaande van iemand die in loondienst werkte of een uitkering kreeg? Onder bepaalde voorwaarden heeft u recht op een overlijdensuitkering: ten eerste de (huwelijkspartner) met wie de huishouding gedeeld werd (of de minderjarige kinderen). Ook komt in aanmerking degene met wie de overledene een huishouding voerde of voor wie hij kostwinner was. De rechthebbende ontvangt een uitkering over de periode van een maand vanaf het overlijden.

Belastingen
Na overlijden kunt u te maken krijgen met de belastingzaken van de overledene en met uw eigen successie-formulier. Na overlijden stuurt de belasting automatisch het formulier van de Inkomstenbelasting toe. Soms kan invullen van een T-formulier zinvol zijn om teveel betaalde inkomstenbelasting terug te vorderen. Kosten in verband met het overlijden zijn XFX002buitengewone lastenXFX002. U kunt ze met nota als aftrekpost opvoeren. De naturaverzekering is alleen aftrekbaar in de jaren/het jaar dat de premie/koopsom wordt betaald. Informatie bij de Belastingtelefoon, Belastingdienst of (tegen betaling) bij een belastingconsulent.

Zaken op gebied van het huis
Indien de overledene een huurhuis bewoonde, stelt u de verhuurder in kennis. Het contract eindigt twee maanden na overlijden. Houdt u zich wel aan de opzegtermijn, anders betaalt u langer. Indien de overledene niet alleen woonde, wil de huisgenoot het huurcontract misschien voortzetten. Huwelijkspartner en medehuurder worden automatisch huurder. Wanneer men geen medehuurder is, verloopt het huurcontract na 6 maanden. Voor verlenging is toestemming nodig van de verhuurder. Beroep tekent u aan bij de kantonrechter.
Huursubsidie: wanneer het inkomen daalt is er soms recht op huursubsidie of verhoging van bestaande subsidie. Het subsidiejaar loopt van 1 juli tot 1 juli. Indien noodzakelijk verstrekt de Sociale Dienst intussen woonkostentoeslag. Huursubsidie vraagt u aan bij de gemeente.

Kinderen
Uw achteruitgaand inkomen kan aanleiding zijn tot verstrekking/verhoging van studiefinanciering: neem contact op met de Informatie Beheer Groep in Groningen. Mogelijk is er gezinshulp (eigen bijdrage) nodig, of kinderopvang. Vaak zijn er wachtlijsten. De kosten zijn vaak niet aftrekbaar, wel komt u in aanmerking voor (aanvullende) alleenstaande ouderaftrek (raadpleeg de belastingtelefoon).

Voogdij
Ga na of er in het testament iets over is opgenomen. De kantonrechter wijst een voogd toe. Bij de griffie van het kantongerecht en de Raad voor de Kinderbescherming krijgt u op verzoek mondelinge of schriftelijke informatie.

Rouw
Het hele organisme moet zich na een verlies herstellen, hetgeen gepaard kan gaan met allerlei emotionele en lichamelijke reacties. Heel persoonlijke reacties ook, en soms is dat juist het ontbreken van al die gevoelens die men na een sterfgeval verwacht. In de literatuur worden dikwijls verschillende XFX002fasenXFX002 genoemd, die een rouwende door zou (moeten) maken. In de praktijk blijkt echter dat er grote verschillen zijn tussen rouwenden. Je zou zelfs kunnen zeggen dat XFX002normale rouwXFX002 niet bestaat. Er zijn talloze manieren van verliesverwerking die je XFX002normaalXFX002 zou kunnen noemen. Ook mensen die kort na het overlijden geen XFX002rouwreactiesXFX002 vertonen, hoeven niet noodzakelijkerwijze later in de problemen te raken. De opvatting dat een rouwende XFX002het verlies moet doorwerkenXFX002 is daarmee genuanceerd. Vaak bestaan er bij de nabestaanden zelf, bij hun omgeving en zelfs bij hun hulpverleners vastomlijnde ideeën over hoe het rouwproces zou moeten verlopen, hoe lang het mag duren en welke gevoelens wel of niet gepast zijn. Mensen kunnen daardoor het gevoel krijgen dat zij het niet goed doen, dat ze XFX002gekXFX002 zijn of dat ze te weinig om de overledene gegeven hebben.

Uit het voorgaande mag duidelijk zijn, dat je tolerant kunt zijn tegenover je eigen gevoelens en die van andere rouwenden: acceptatie dus van de mate waarin men een lichamelijke of psychische ontregeling ervaart. Dit betekent echter niet dat rouw nooit problematisch is. Wanneer iemand zelf zijn rouw als te langdurig ervaart, of zich geen raad weet met de intensiteit van de gevoelens, is het altijd zinvol hulp te zoeken. Hulp bij een deskundige of bij een lotgenotengroep. Die herkenning en ondersteuning kunnen je weer op weg helpen in een moeilijke tijd.

Voor meer informatie over Rouw kunt u terecht bij de Landelijke Stichting Rouwbegeleiding (LSR).