Koor

We gaan nu verder naar links, opzij langs het koor. Daar staan de beelden van de patroonheiligen van de parochie, Sint-Maarten en Sint-Niklaas. Het beeld is afkomstig van het verdwenen praalgraf van Mgr. Antonius de Henin, vijfde bisschop van Ieper. We gaan verder langs het koor, tot we achter de kooromsluiting komen. Let terloops even op die kooromsluiting : op het smeedwerk staan de wapenschilden van de Ieperse bisschoppen afgebeeld.

Het altaar recht voor U is het H.Kruisaltaar. In de twintigste-eeuwse omlijsting zitten zestiende-eeuwse gepolychromeerde reliëfs die passages uit het lijden van Christus en de hemelvaart voorstellen.

Achterwand Heilig-Hartbeeld

Achteraan in het koor wordt de bezoeker met een ganse reeks herinneringen aan het verleden geconfronteerd. Er zijn bewaarde praalgraven van Martinus Rythovius, eerste bisschop van Ieper, Petrus Simons (2e bisschop), en Johannes Devisschere (4e bisschop). De eerste twee monumenten zijn het werk van U. Taillebert. Heel onopvallend in één der witte vloertegeltjes is het jaartal 1638 gegraveerd. Dit is het jaar waarin Cornelius Jansen, beter gekend als Jansenius, de omstreden zevende bisschop van Ieper, aan de pest overleed. De grote grafplaat, in de vloer ingewerkt, bedekt de rustplaats van Robrecht van Bethune, graaf van Vlaanderen (ook de Leeuw van Vlaanderen genoemd door Conscience), zoon van graaf Gwijde van Dampierre. Robrecht van Bethune had een residentie op het Ieperse Zaalhof en overleed er in 1322. Hij speelde een belangrijke rol in conflicten tussen Vlaanderen en zijn soeverein, de koning van Frankrijk. Deze graaf ondertekende in 1305 het verdrag van Athis-Sur-Orge dat Vlaanderen een enorme boete oplegde omwille van zijn opstandigheid tegen de Franse koning. Daardoor werden de dynastieke belangen van het gravenhuis gevrijwaard maar kreeg de Vlaamse economie onherstelbare klappen. Later heeft de graaf met enig succes gepoogd de scherpe kantjes van dit verdrag (ook het Verdrag der Ongerechtigheid genoemd) af te ronden. Door zijn verzet tegen de Franse koning heeft hij wellicht voorkomen dat Vlaanderen nu een Franse provincie zou zijn.

Het oudste praalgraf uit de kerk is dat van Louise de Laye, weduwe van Willem Hugonet, burggraaf van Ieper en kanselier van Bourgondië. Boven dit praalgraf hangt een schilderij, toegeschreven aan een zekere Liebaert, dat het Beleg van Ieper (zie verder) voorstelt. Het sacramentsaltaar is een ontwerp van J. Lelan. Het wordt gesierd door het geschilderd retabel van Ernest Wante met voorstelling van het Laatste Avondmaal, kerk en synagoog (1931). Een drieluik uit de 16^e eeuw stelt de slag bij Pavia voor (1525), de schepping van Adam en Eva, de uitdrijving uit het Paradijs, Christus aan het kruis, en de Kruisafneming.

O.L.V. van Thuyne

We wandelen verder, en komen bij het altaar van Onze-Lieve-Vrouw van Thuyne, patrones van de stad Ieper. Dit altaar is van de hand van A. De Beule, naar de plannen van Jules Coomans (1936) ter vervanging van een vooroorlogs altaar. Het illustreert één der markantste episodes uit de Ieperse geschiedenis. De geschiedenis van de verering van O.L.V. van Thuyne gaat terug tot 1383. In die tijd was het verscheurde Vlaanderen speelbal tussen twee oorlogvoerende mogendheden : Frankrijk en Engeland. De Gentenaren hadden zich van het Franse juk losgemaakt en belegerden met hun bondgenoten, de Engelsen, verschillende Vlaamse steden. Niet alleen politieke en economische redenen lagen aan de basis daarvan (de Engelsen wilden maar wat graag de Ieperse lakenindustrie klein krijgen ten voordele van het Genste laken dat met Engelse wol gemaakt werd), ook godsdienstige aspecten speelden mee : de Engelsen verweten de Vlaamse steden die door Frankrijk onderworpen waren aanhanger te zijn van de Franse tegenpaus Clemens. Na een beleg, dat negen weken duurde, een waarin de voorgeborgten van de stad volledig met de grond gelijk gemaakt werden, werd de belegering uiteindelijk stopgezet zonder dat Ieper ingenomen was. Tijdens deze bange weken vereerden de inwoners van de stad Onze-Lieve-Vrouw, en smeekten van haar de redding af. Het is in die tijd vanzelfsprekend dat men de vrijwaring van de stad aan haar toevertrouwt. Wanneer de hongersnood dreigt fataal te worden, wordt het beleg plots opgebroken. De Ieperlingen danken Onze-Lieve-Vrouw van Thuyne voor dit wonder, maar wellicht moesten zij evenveel dank zeggen aan een groot Frans leger dat vanuit Atrecht Ieperwaarts aan het oprukken was. O.L.-Vrouw wordt beschermheilige van Ieper, afgebeeld in een palissade die de veertiende-eeuwse vestingen voorstelt (toendertijd bestonden alleen de poortgebouwen uit steen, de rest van de vestingen waren aarden wallen met palissades ("thuynen") en grachten).

Het gepolychromeerd beeld wordt gedateerd tussen 1520 en 1530. Het altaarstuk is versierd met een retabel met reliëfs die het Beleg van 1383 voorstellen, de bescherming van de stad door O.L.-Vrouw van Thuyne, en de dankprocessie na de belegering. Tot op vandaag gaat er begin augustus nog altijd een processie door de Ieperse straten. Vier beelden stellen schutsheiligen van wapengilden voor : Sint-Michiel (kruisboogschutters), Sint-Joris (zwaardvechters), H. Barbara (buksschieters, kanonniers) en Sint-Sebastiaan (handboogschutters).

We verlaten nu de kathedraal via het hoofdportaal. Net voor het naar buiten gaan, links van het tochtportaal, worden de Franse gevallenen uit Wereldoorlog I in herinnering gebracht in een muuropschrift. Bij het buitenkomen gaan we onmiddellijk rechts, langs de kathedraal.

Lapidarium

Zo bereiken we het Lapidarium, ruïnes van het vroegere Sint-Maartensklooster, waar ook fragmenten van de vernielde kathedraal te zijn zijn : grafplaten, gedeeltelijk vernielde sculpturen. Het grasveld aan de rechterzijde was vroeger de binnentuin van het klooster. De afsluiting van de rondgang rond die tuin is nog goed te zien aan de oostzijde, dat is tegen de dwarsbeuk van de kerk. Aan de linkerzijde moet U enkele trapjes naar beneden gaan. Dit was een overwelfde zaal, waarvan nu enkel nog een paar steunpilaren overblijven. Deze ruïnes geven een duidelijk beeld van de graad van vernieling die Ieper tijdens de Eerste Wereldoorlog te beurt viel.

We vervolgen de toch rond de kathedraal, en komen zo aan de noordoostelijke zijde. Let ondertussen ook even op het Astridpark aan de overzijde, opgedragen aan de voormalige Belgische koningin Astrid.

Noordoostzijde

We vervolgen de wandeling rond de Kathedraal, en komen op het Sint-Maartensplein, dat we daarstraks al overgestoken hebben.

Op het Sint-Maartensplein

We zien opnieuw het Nieuwerck, en de achterzijde van de Lakenhalle, en gaan zo terug naar het Hoofdportaal van de Kathedraal.

De toren van de Kathedraal

Stadsschouwburg en Kloosterpoort

Links van de Kathedraal staat de stadsschouwburg. Nog eens links daarvan vinden we de kloosterpoort, de vroegere toegangspoort naar het Sint-Maartensklooster, zoals ook het opschrift op de poort vermeldt.

Saint George's Memorial Church

We wandelen verder naar de hoek met de Elverdingestraat. Daar staat de Saint George's Memorial Church. Deze Anglicaanse kerk werd gebouwd in 1928, naar de plannen van Sir Reginald Blomfield. Het biedt een gebedsplaats voor de aanvankelijk aanzienlijke Britse aanwezigheid in België na de oorlog, en voor pelgrims die tot op vandaag naar Ieper komen. Het bevat veel gedachtenissen aan individuele soldaten, officieren, regimenten, enz. Het is het resultaat van talloze schenkingen van individuen en organisaties.